Öğrencilerden ADM Elektrik ile Deniz Kaplumbağalarına Destek Projesi
ADM Elektrik, Aydın, Denizli ve Muğla bölgelerindeki elektrik dağıtım faaliyetleri çerçevesinde, Fethiye sahillerindeki aydınlatma sistemini deniz kaplumbağalarının korunmasına yönelik olarak yeniliyor. Proje kapsamında, mevcut beyaz ışık kaynakları kırmızı ışıkla değiştirilecek. Bu bilimsel temelli uygulama, kaplumbağaların güvenli yuvalama alanlarına ulaşmalarını ve yavruların denize yönelimlerini desteklemeyi amaçlıyor.
Aydın, Denizli ve Muğla bölgesindeki elektrik dağıtım şirketi ADM Elektrik'in liderliğinde gerçekleştirilen bir proje çerçevesinde, Fethiye kıyılarındaki aydınlatmalar kırmızı ışığa dönüştürülüyor. Bu yenilik, deniz kaplumbağalarının yaşam döngüsünü koruma amacını güdüyor. Bilimsel araştırmalarla desteklenen bu uygulama, kaplumbağaların güvenli bir şekilde yuvalama süreçlerini ve yavruların denize doğru yönelimlerini artırmayı hedefliyor.
Aydın, Denizli ve Muğla’nın elektrik dağıtımını üstlenen ADM Elektrik, deniz kaplumbağalarının doğal yaşamlarını korumaya yönelik önemli bir projeyi hayata geçirmeye hazırlanmaktadır. Bu proje çerçevesinde, deniz kaplumbağalarının yaşam döngüsünü korumak amacıyla Fethiye kıyıları "kırmızı ışık" ile aydınlatılacaktır.
Pilot uygulamasını 2025 yılında Muğla ilinin Fethiye ilçesindeki Karaot Plajı’nda gerçekleştiren ADM, projeyi Kocaçalış Plajı bölgesinde daha da genişletiyor. ADM’nin sponsorluğunda devam eden bu proje, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın akademisyenlerin öncülüğünde uzun yıllardır sürdürdüğü koruma çalışmalarına önemli bir katkı sunacak.
Deniz Kaplumbağası Uzmanı Öğr. Gör. Dr. Doğan Sözbilen'in danışmanlığında, ADM Elektrik'in katkılarıyla başlatılan projeyle, yumurtlama dönemlerinde şehir aydınlatmalarının olumsuz etkilerinden korunması hedefleniyor. Bu bağlamda, sokak lambalarının kırmızı ışığa dönüştürülmesine karar verildi. Kırmızı ışığı algılamayan deniz kaplumbağaları, bu sayede güvenle yuva yapma imkanı bulacak; aynı zamanda yumurtadan çıkan yavrular da deniz yönüne doğru ilerleyerek suya ulaşabilecek.
Fethiye kumsallarında gerçekleştirilen bu uygulama, insan etkinliklerinin doğal yaşamla uyumlu bir şekilde sürdürülebileceğine dair önemli bir örnek sunuyor.
"ADM Elektrik ile gerçekleştirdiğimiz bu proje, Türkiye'de bir ilki temsil ediyor."
Öğr. Gör. Dr. Doğan Sözbilen, Fethiye'deki bu projenin Türkiye'de bir ilki temsil ettiğini ve öncülük yaptığını vurguladı. Fethiye kıyılarının, Türkiye'deki deniz kaplumbağalarının en önemli yuvalama alanlarından biri olduğunu ifade eden Sözbilen, projenin bilimsel açıdan taşıdığı öneme değinerek şu açıklamayı yaptı:
Fethiye'nin kumsalları, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından izleme ve koruma faaliyetlerinin en uzun süre kesintisiz olarak yürütüldüğü bir bölge. Bu alan aynı zamanda, şehir ve yuvalama kumsalının iç içe geçtiği yoğun bir turizm merkezi. Deniz kaplumbağaları, dinozorlardan çok daha eski bir canlı türü olarak, milyonlarca yıl süren evrimsel süreçleriyle kazandıkları uyum sayesinde günümüzde de yaşamlarını sürdürüyorlar.
Ancak kıyı bölgelerinde artan insan yoğunluğu, yapay aydınlatmalarla birlikte, özellikle beyaz ve parlak ışıkların varlığı, yetişkin dişilerin yuvalama davranışlarını ve yavruların denize yönelimini olumsuz etkileyebiliyor. Araştırmalar, kırmızı ışığın deniz kaplumbağaları üzerindeki etkisinin çok daha az olduğunu göstermekte. Bu nedenle, kırmızı ışık uygulamaları son yıllarda dünya genelinde yaygınlaştırılmaya çalışılan bir koruma yöntemi haline gelmiştir.
ADM Elektrik ile beraber gerçekleştirdiğimiz bu proje, Türkiye’de bir ilke imza atmaktadır.
Yapay aydınlatmalar bir tehlike yaratıyor.
Yavruların yumurtadan çıktıktan sonra denizin doğal aydınlığını takip ederek suya ulaştıklarını dile getiren Sözbilen, bu durumun yapay ışıkların büyük bir tehdit oluşturduğunu gösterdiğini belirtti. Kocaçalış Plajı’ndaki bu uygulama sayesinde kaplumbağaların, kendilerinin doğduğu yerlerde özgürce yavrulayabileceklerini vurguladı. Akdeniz genelinde yuva sayısında bir artış eğilimi gözlemlenirken, Fethiye’de son 30 yıl içinde belirgin bir değişim yaşanmadığını ifade eden Öğr. Gör. Dr.
Doğan Sözbilen, bu nedenle alınacak önlemlerin büyük bir önem taşıdığını aktardı. Sözbilen, deniz kaplumbağalarının yıllar sonra doğdukları kumsallara geri döndüklerini hatırlatarak, bugün korunan yavruların yaklaşık 20 yıl sonra sağlıklı yuvalama alanları bulabilmeleri için bu kumsalların gelecekte de korunmasının son derece önemli olduğunu vurguladı.
