Tekstil Sektöründe Sürdürülebilirlik ve Verimlilik Atılımı

Doç. Dr. Görkem Gedik'in öncülüğünde, Denizli Teknik Tekstil Merkezi'nin (DTTM) alt yapısından yararlanılarak gerçekleştirilen stratejik Ar-Ge projesi, tekstil sektörünün karşılaştığı en önemli küresel zorluklardan biri olan su ve enerji tüketimine yenilikçi çözümler getirdi. TÜBİTAK 1001-Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı tarafından desteklenen bu çalışma, Türkiye'nin tekstil üretiminde sürdürülebilir yöntemler ile dünya pazarındaki konumunu güçlendirmeyi amaçlıyor.

TÜBİTAK’ın yürüttüğü program, yeni bilgilerin elde edilmesi, bilimsel değerlendirmelerin yapılması veya teknolojik sorunların giderilmesi amacıyla bilimsel temellere dayanan projeleri desteklemeyi hedefliyor. Bu kapsamdaki desteklenen AR-GE projesi, yalnızca akademik bir araştırma olmanın ötesine geçerek, sanayinin ithalata olan bağımlılığını azaltmayı ve ihracat potansiyelini artırmaya yönelik somut sonuçlar üretmeye odaklanıyor.

Proje, Denizli Ticaret Odası (DTO) tarafından oluşturulan ve bölgenin teknoloji üssü olarak kabul edilen Denizli Teknik Tekstil Merkezi (TTM) içinde gerçekleştiriliyor. Proje ekibi, akademik bilgi birikimini merkezin teknolojik alt yapısıyla birleştirerek, Denizli’nin geleneksel ev tekstili üretimini yüksek katma değerli teknik tekstil alanına dönüştürmeyi amaçlayan bir vizyonu destekliyor.

Bu iş birliği, üniversitedeki akademik bilgi birikiminin, sektördeki yüksek teknoloji altyapısıyla birleşerek somut çözümler üretmesini sağlıyor. Proje ekibinde, akademik alanda Doç. Dr. Görkem Gedik ve Pamukkale Üniversitesi (PAÜ) öğretim üyeleri Dr. Yağmur Meltem Aydın Kızılkaya ile Öğr. Üyesi Dr. Ece Kalaycı'nın yanı sıra Tekstil Mühendisi Ümran Baltalı da yer alıyor.

Sanayi kesimini temsil eden isimler arasında Denizli ABİGEM ve DTTM’nin teknik kadrosunda görevli ve aynı zamanda Tekstil Mühendisliği yüksek lisans öğrencisi olan Beyza Ulusoy da araştırmacı olarak yer almakta. Üniversite-sanayi iş birliği ve nitelikli insan kaynağının katkısıyla TÜBİTAK 1001 çerçevesinde bilimsel temelli teknolojik çözümler geliştiriliyor.

Tekstil sektöründe su ve enerji, hayati bir öneme sahip.

Tekstil sektörünün, geleneksel olarak yüksek su ve enerji tüketimi, büyük miktarda atık üretimi ve lineer üretim sistemleri ile tanımlanan, kaynak yoğun bir sektör olduğunu belirten Doç. Dr. Görkem Gedik, "Avrupa Çevre Ajansı'nın verilerine göre tekstil sektörü, malzeme tüketiminden kaynaklanan toplam çevresel etkinin yaklaşık %9’unu oluşturuyor. Bu durum, sektörün küresel rekabet gücünü sürdürebilmesi ve sürdürülebilirlik hedeflerine erişebilmesi için köklü bir dönüşümü kaçınılmaz kılıyor.

Özellikle su kaynaklarının korunması ve enerji maliyetlerinin azaltılması, markalaşma ve itibar açısından olduğu kadar, uluslararası pazarda rakiplerle başa çıkabilmek için de kritik bir eşik haline geldi" şeklinde uyarıda bulundu.

Süperkritik CO2 ve plazma teknolojisi sayesinde iki kat daha fazla verim elde ediliyor.

Proje çerçevesinde, Denizli Teknik Tekstil Merkezi'nde tekstil malzemelerinin susuz bir şekilde boyanmasını sağlayan Süperkritik Akışkan Uygulama (Süperkritik CO2 Boyama) makinesi kullanılmaktadır. Doç. Dr. Gedik, "Bu yenilikçi teknoloji, geleneksel su bazlı boyama yöntemlerine kıyasla çok daha az enerji ve kimyasal kullanarak işletme maliyetlerinde %50’ye kadar bir azalma potansiyeli sunmaktadır.

Çalışmamızda ayrıca, boyama verimliliğini artırmak için yüzey aktivasyonunu optimize eden plazma teknolojisi gibi kuru bir yöntemden yararlanıyoruz" açıklamasında bulundu.

Yüzde 20 oranında enerji tasarrufu sağlanarak, maliyetlerde yüzde 15'lik bir azalma amaçlanıyor.

Geliştirilen yenilikçi yöntemler ve katkı maddeleri ile birlikte poliester liflerin susuz boyama sürecindeki enerji ihtiyacının %20 oranında azaltılması hedefleniyor. Doç. Dr. Gedik, "Ayrıca, süreç optimizasyonu ile ekipman maliyetlerinde %15 civarında bir düşüş sağlanarak, yüksek teknolojili üretimin KOBİ’ler için daha ulaşılabilir hale getirilmesi amaçlanmaktadır.

Bu iyileştirmeler, Denizli'deki tekstil işletmelerinin ihracat birim satış fiyatlarını yükselterek uluslararası değer zincirlerinde daha yüksek sıralara çıkmalarına yardımcı olacaktır. Bu önemli bilimsel araştırma ile Denizli, sürdürülebilir üretim ve yeşil tekstil alanında küresel bir model olma yolunda kararlı adımlarla ilerlemektedir" şeklinde ifade etti.